Zit rapamycine in voeding of kun je het natuurlijk binnenkrijgen?

Rapamycine komt niet voor in voeding. Het is een stof die uitsluitend geproduceerd wordt door een bodembacterie, Streptomyces hygroscopicus, die oorspronkelijk werd ontdekt op het Paaseiland. Je kunt het niet via je eetpatroon binnenkrijgen: het wordt in een laboratorium gewonnen via bacteriële fermentatie en daarna als medicijn verwerkt.

Klinisch is rapamycine goedgekeurd als medicijn om afstoting na orgaantransplantaties te voorkomen. Het remt een centraal regeleiwit in cellen, mTOR geheten, dat de celgroei en stofwisseling aanstuurt. Door dat eiwit te remmen, bootst rapamycine in zekere zin de effecten van caloriebeperking na, zonder dat je minder hoeft te eten. Meerdere reviews beschrijven dit mechanisme als biologisch plausibel.

In dieronderzoek zijn de effecten op levensduur opvallend: een meta-analyse van 167 studies bij acht verschillende gewervelde diersoorten vond dat rapamycine de levensduur significant verlengde, ruwweg vergelijkbaar met wat langdurige caloriebeperking oplevert. Wel was er veel variatie tussen de studies, en de data zijn gevoelig voor publicatiebias, wat betekent dat studies met positieve uitkomsten vaker gepubliceerd worden dan negatieve.

Voor mensen zijn dit soort conclusies nog niet te trekken. De bewijskracht bij mensen is beperkt. Bovendien heeft rapamycine een serieus veiligheidsrisico: het onderdrukt het immuunsysteem. Dat is waarom het als medicijn alleen onder strikt medisch toezicht gebruikt wordt. Mensen die experimenteren met rapamycine buiten een medische setting lopen reëel risico op infecties en andere immuungerelateerde problemen. Er bestaat geen voedingsmiddel, supplement of kruid dat rapamycine bevat of dezelfde werking heeft.